13 września 1857 r. - Urodził się Michał Drzymała

Michał Drzymała - wielkopolski chłop stał się symbolem walki z germanizacją ziem polskich w zaborze pruskim. Tłem historii wozu Drzymały była tzw. „walka o ziemię” – polityka zmierzająca do rugowania Polaków i zastępowania ich ludnością rdzennie niemiecką.

Początkowo (tj. od 1886 r.) głównym narzędziem tej polityki była rządowa Komisja Kolonizacyjna. Jej zadaniem było wykupywanie gospodarstw rolnych od Polaków i przekazywanie ich na korzystnych warunkach osadnikom – Niemcom.

Komisja Kolonizacyjna

Działania Komisji Kolonizacyjnej, choć prowadzone w sposób konsekwentny, okazały się kosztowne i mało skuteczne. Niemcy nie chcieli osiedlać się na wschodzie – raczej uciekali stamtąd do wielkich miast na zachodzie kraju, dokąd ciągnęły ich wysokie zarobki w przemyśle. Działania Komisji Kolonizacyjnej doprowadziły do wzrostu cen ziemi, a jednocześnie polskie instytucje kredytowe – przede wszystkim Bank Związku Spółek Zarobkowych i Gospodarczych – starały się wspierać zagrożonych wykupieniem ziemian i chłopów. Często zdarzało się, że lepiej prosperujące polskie gospodarstwa rolne dokupowały ziemi od Niemców. Komisja okazała się w praktyce niewypałem.

Ustawa

W tej sytuacji Niemcy postanowili zastosować metody czysto administracyjne. 10 sierpnia 1904 r. niemiecki parlament uchwalił na wniosek prezesa Prowincji Poznańskiej ustawę o warunkach wznoszenia nowych budynków na świeżo nabytych parcelach. Zezwoleń na budowę domów mieszkalnych mieli udzielać niechętni wobec Polaków urzędnicy, działający w oparciu o odpowiednie instrukcje. Choć nie jest prawdą, że ustawa zabraniała Polakom (tzn. tylko Polakom) budowy domów na terenie swoich gospodarstw, to taki w praktyce był jej cel i efekt.

Polscy chłopi, którzy olbrzymim nieraz kosztem nabyli nowe gospodarstwa, starali się obejść wprowadzone zakazy. Mieszkali więc u sąsiadów, w stodołach, w wykopanych w ziemi norach i... w wozach cyrkowych. Spośród mieszkańców wozów Drzymała nie był ani pierwszym, ani ostatnim, jednak to właśnie on przeszedł do legendy.

Od chłopa do bohatera narodowego

Historia, w efekcie której Drzymała stał się sławny, rozpoczęła się w roku 1904, gdy kupił on niewielkie gospodarstwo rolne. Chciał postawić na swej ziemi dom, lecz odczuł boleśnie skutki uchwalonej w sierpniu tego roku ustawy. Kupił zatem mocno już podniszczony wóz cyrkowy, aby w nim zamieszkać. Władze powiatowe pod dłuższej zwłoce zakwestionowały prawo do przebywania Drzymały w takim mieszkaniu, ustawionym na terenie własnego gospodarstwa. Wóz został przymusowo przestawiony w inne miejsce. Od wydanej przez władze administracyjne decyzji można było jednak odwołać się. W efekcie odwołania sprawa wozu Drzymały stała się głośna. Prasa poznańska i pomorska obfitowała w doniesienia o sporze Drzymały z państwem pruskim. Oprócz dziennikarzy do sprawy włączyli się działacze narodowi. Zaczęto zbierać pieniądze na kupno nowego wozu, a akcja zbiórki przeniosła się poza granice zaboru pruskiego.

Uzbierana kwota okazała się na tyle duża, że Drzymała otrzymał w 1908 r. prawdziwy ruchomy dom, a nadto starczyło mu pieniędzy na płacenie mandatów i grzywien sądowych, a nawet na dokupienie gruntu. Ostatecznie Drzymała sprzedał sporną parcelę i nabył nową, tym razem ze starym, zrujnowanym domem. Po ten dom pruskie prawo już nie sięgało, mógł więc spokojnie go wyremontować i rozbudować.

Wóz – muzeum

Słynny wóz Drzymały stanął w roku 1910 w Krakowie koło Barbakanu jako obiekt muzealny, wystawiony przy okazji obchodów pięćsetnej rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Jego dawny właściciel pracował w swoim gospodarstwie, gdzie zresztą nie wiodło mu się najlepiej, a przyczyną tego stanu był – zdaje się – alkohol.

Opinia publiczna przypomniała sobie o Drzymale po odzyskaniu niepodległości Polski. Przydzielono mu piętnastohektarowe gospodarstwo po niemieckim koloniście (poprzednie parcele Drzymały liczyły nie więcej niż półtora hektara) i wypłacono zapomogę. Michał Drzymała zmarł 25 IV 1937 r. Na pamiątkę odważnego chłopa miejscowość, w której mieszkał, jeszcze przed wojna przemianowano z Podgradowic na Drzymałowo.

Bartłomiej Kozłowski

For a professional business hosting we highly recommend hostgator review or cloud hosting
Joomla Templates designed by Joomla Hosting